محوطه سازی حیاط، فرایندی تخصصی است که در قالب آن تلاش می شود فضای بیرونی و محوطه اطراف محل زندگی بر اساس یک طراحی جذاب و متناسب، زیباسازی گردد. محوطه سازی حیاط اگر بر اساس سبک زندگی صاحب ملک انجام شود زیبایی و جلوه دیداری فضا را چند برابر می کند. بنابراین مالک یک باغ یا خانه برای آنکه بتواند فضای بیرونی منزل خود را به لحاظ زیبایی دیداری یا طراوت و تازگی طبیعی ساماندهی کند باید محوطه سازی آن را بر اساس یک طرح با کیفیت و واقع بینانه اجرایی کند. لازم به ذکر است که محوطه سازی حیاط، اگر بر اساس یک طرح جذاب و با کیفیت انجام شود هم زیبایی دیداری فضای پیرامونی خانه افزایش پیدا میکند و هم ارزش ملک مورد نظر به شکل قابل توجهی افزایش پیدا می نماید.
طرح محوطه سازی حیاط
طرح محوطه سازی حیاط فرایندی است برای زیبا سازی و متناسب کردن بخش های مختلف فضای بیرونی و پیرامونی یک خانه، به شکلی که زیبایی دیداری و طراوت فضا در اولویت قرار گیرد. بنابراین محوطه سازی شامل مراحلی مثل اجرای مسیرهای تردد به صورت موزون، کاشت انواع گیاهان و درختان متناسب با فضا در محوطه مشخص، نصب سیستم آبیاری متناسب با فضا، اجرای نورپردازی، جانمایی المان های تزیینی و غیره می باشد. بنابراین کیفیت و دقت طراحی به همراه اجرای مبتکرانه می تواند تاثیر قابل توجهی در افزایش زیبایی دیداری محل اجرا داشته باشد.
محوطه سازی حیاط کوچک
محوطه سازی حیاط کوچک باید متناسب با ابعاد و اندازه محل اجرا، طراحی و پیاده گردد . به عبارت دیگر وقتی فضای حیاط کوچک است برای طراحی و اجرای محوطه سازی بایست از گل ها، درختان، درختچه ها و سازه های استفاده گردد که از تناسب لازم با ابعاد و اندازه محل جانمایی برخوردار باشند. چون بزرگ بودن ابعاد گل ها، گیاهان و درختچه ها باعث بر هم خوردن تناسب محل و زیبایی دیداری فضا می گردد. در فضا ها و حیاط کوچک به دلیل آنکه امکان محدودی برای کاشت گل ها و گیاهان مختلف وجود دارد بهتر است از گلدان های دیواری و طبقاتی استفاده گردد تا علاوه بر افزایش زیبایی دیداری محل، طراوت و تازگی فضا نیز به حد مناسبی برسد.

محوطه سازی حیاط بزرگ
محوطه سازی حیاط بزرگ به لحاظ ابعاد و نوع طراحی با فضاهای کوچک متفاوت است. در حیاط بزرگ علاوه بر آنکه ابعاد و اندازه بزرگ فضا برای اجرای طرح های مختلف مناسب است، امکان استفاده از درختان، گل ها و درختچه ها با ابعاد بزرگتر و متناسب با فضا وجود دارد.
به عبارت دیگر در محوطه سازی حیاط بزرگ، شرایط برای استفاده از عناصری مثل درختان، گیاهان، گل ها، سنگ ، انواع گلدان بدون توجه به ابعاد آن ها وجود دارد و محدودیت هایی مثل برگ بودن این عناصر که مانع از اجرای طرح محوطه سازی شود کاهش پیدا می کند.
در حیاط بزرگ طراح می تواند با توجه به ابعاد فضا، سبک زندگی و نظر صاحب ملک، طراحی لازم برای اجرای محوطه سازی متناسب و موزون را تهیه کرده و بدون هیچ محدودیتی طرح مورد نظر را اجرا کند.
محوطه سازی حیاط خانه
محوطه سازی حیاط خانه به این دلیل انجام می شود که حیاط به فضایی زیبا و کاربردی تبدیل گردد. به این معنا که جای مناسب برای نشستن اعضای خانواده، بازی بچه ها و … شود یا ساکنان خانه بتوانند از طراوت و تازگی و فضای طبیعی بیرون خانه استفاده کنند.
به زبان ساده فضای بیرون خانه به تفرج گاهی زیبا و چشم نواز برای نفس کشیدن و راحتی ذهن تبدیل شود. از جمله اقداماتی که برای محوطه سازی حیاط خانه باید انجام شود می توان به مواردی مانند کف سازی، مسیر سازی، کاشت گیاهان و درختچه ها، نورپردازی، طراحی و اجرای فضای نشیمن، اجرای آبنما با توجه به شرایط، احداث آلاچیق و غیره اشاره کرد.
منتهی قبل از انجام این کارها باید ابتدا یک طراحی با کیفیت متناسب با ابعاد و اندازه حیاط خانه انجام شود. سپس در ادامه یک مجری با تجربه برای اجرای طرح مورد نظر انتخاب گردد و مصالح و متر یال با کیفیت برای اجرای پروژه در اختیار او قرار گیرد.

محوطه سازی حیاط خلوت
حیاط خلوت محیطی مناسب و بکر برای محوطه سازی است چون با یک طراحی خلاقانه می توان یک محل بلا استفاده و مرده را به یک فضای آرامش بخش و کاربردی تبدیل نمود. نوع طراحی و شرایط اجرای، محوطه سازی در حیاط خلوت با توجه به عواملی مانند متراژ، ابعاد و اندازه، میزان هزینه اختصاص یافته برای این کار و غیر سنجیده می شود. برای محوطه سازی در حیاط خلوت، می بایست ابتدا نوع کاربری این فضا مشخص شود. به این معنا که هدف از محوطه سازی در حیاط خلوت می تواند مواردی مثل در اختیار داشتن یک استراحت گاه دنج، محلی با کیفیت برای مهمانی و دور همی یا داشتن یک فضای سبز و با طراوت باشد که هر کدام از این فضا ها، طراحی و چیدمان خاص خود را دارند. پس از مشخص شدن نوع استفاده از حیاط خلوت باید نوع متر یال و موادی مشخص گردد که قرار است در آن فضا، به کار گرفته شود. به این معنا که کاربر می تواند از انواع چوب برای کف سازی حیاط خلوت استفاده کند، مواد طبیعی یا مصالح ساختمانی برای این کار استفاده نماید یا از چمن مصنوعی و طبیعی برای کف سازی آن استفاده کند. همچنین نوع نورپردازی در حیاط خلوت، داشتن دیوار سبز، به کارگیری عناصر آبی مثل آب نما و غیره می تواند زیبایی دیداری حیاط خلوت را پس از محوطه سازی دوچندان کند.
محوطه سازی حیاط ویلا
حیاط ویلا یکی از مکان های بکر و مناسب برای محوطه سازی و طراحی فضای سبز است. معمولاً محوطه ویلا فضایی نسبتا بزرگ و متناسب است که طراحی و اجرای یک طرح جذاب و محوطه سازی با کیفیت را برای صاحب ملک و طراح میسر می کند. برای محوطه سازی حیاط ویلا باید به عواملی مانند زیبایی شناسی، نوع کاربری و اقلیم یا محل احداث ویلا توجه شود تا بتوان محوطه سازی با کیفیتی را ارائه نمود.
محوطه سازی حیاط خانه ویلایی
محوطه سازی حیاط خانه ویلایی با توجه به نوع سبک انتخابی، طراحی و اجرا می شود، به این معنا که اگر برای محوطه سازی از سبک مدرن استفاده شود، در آن از المان هایی مثل خطوط، صاف و هندسی، مصالحی مثل بتن اکسپوز، کاشت گیاهان با فرم خاص یا مینیمال استفاده می شود.
اما در سبک کلاسیک، برای محوطه سازی از المانهایی مثل استفاده از خطوط تقارن، احداث مسیرهای سنگ فرش منظم، کاشت چمن به شکل منظم و غیره استفاده می گردد.
در خیلی از موارد نیز برای محوطه سازی در حیاط ویلا از سبک رستیک یا طبیعی استفاده می شود که در این سبک استفاده از سنگ های لاشه و طبیعی، کاشت گیاهان و درختان بومی منطقه، احداث آب نماهای صخره ای و استفاده از چوب های طبیعی در محوطه سازی بیشتر مورد توجه قرار می گیرد.

محوطه سازی حیاط ویلا در شمال
یکی از مناطق مناسب و جذاب برای ویلا سازی در ایران، استان های شمالی کشور هستند. این مناطق شرایط اقلیمی خاص خود را دارند و عوامل مثل رطوبت بالا، حاصلخیزی خاک و بارندگی زیاد آنها را به مکان مناسب برای ساخت ویلا و محوطه سازی در اطراف ویلا تبدیل کرده است.
برای محوطه سازی حیاط ویلا در شمال توجه به عواملی مانند مدیریت آب و زه کشی، انتخاب پوشش گیاهی سازگار با اقلیم منطقه، نوع متر یال و مواد مورد استفاده، به کارگیری طرح ها و ایده های کاربردی برای اجرا و غیره از عواملی هستند که می تواند در افزایش کیفیت کار موثر باشند.